Een wastafel of wasbak, in België ook lavabo, is een bak of kom gemaakt van porselein, glas, metaal, natuursteen of kunststof, die is bedoeld om water in op te vangen. In het laagste punt bevindt zich een gat waardoor het water via een zwanenhals naar het riool kan wegvloeien. Boven de wastafel bevindt zich een kraan waaruit koud en vaak ook warm water kan worden verkregen. De wastafel hangt meestal aan de muur of staat op een kolom tegen de muur aan. Sommige wastafels maken onderdeel uit van een compleet badkamermeubel. Meestal hangt er aan de muur een spiegel boven. De wastafel wordt gebruikt om de handen te wassen, tanden te poetsen, een eenvoudig handwasje te doen, te scheren, zich op te maken, het haar te kammen en dergelijke.

Veel wastafels hebben een gat in het bovenste, horizontale gedeelte dat bedoeld is om een kraan in te monteren. Vaak wordt voor een mengkraan gekozen die met flexibele buizen of slangen op het koude en warme water wordt aangesloten. Er is een breed spectrum aan eenknopsdesignkranen leverbaar voor deze toepassing. Bij sommige wordt de uitloop los van het kraanhuis gemonteerd, met name bij types voor muurmontage. Het afvoergat kan desgewenst met een stop worden afgesloten, zodat er water in de kom kan blijven staan. Dit kan zowel een losse rubberen stop zijn als een geïntegreerde voorziening, waarvan de bediening zich dan in of bij de kraan bevindt. Ook de zwanenhals is voorwerp van moderne ontwerpers geworden, aangezien deze meestal in het zicht is gemonteerd, maar sommige ontwerpen voorzien in een ondersteunende zuil die de zwanenhals juist aan het zicht onttrekt. Een trend van de 21e eeuw is dat er losse wasbakken (meestal van porselein) op een werkblad of meubel worden geplaatst.

De grotere wastafels worden toegepast in de doucheruimte, de badkamer, de slaapkamer en de gastenkamer, de kleinere in de garage of op het toilet, in deze gevallen levert de kraan meestal alleen koud water en spreekt men eerder van een fonteintje. Er bestaan ook dubbele wastafels.